Een rechter moet niet alleen onpartijdig zijn, maar ook de schijn van partijdigheid vermijden. Dat blijkt uit een beslissing van de rechtbank Rotterdam. Een rechter-plaatsvervanger verzoekt zelf om zich te mogen terugtrekken uit een civiele procedure, omdat een door hem begeleide student juist die zaak gebruikt voor een masterscriptie. De rechtbank wijst het verzoek toe.
De rechter maakt deel uit van de meervoudige kamer die een civiele zaak zal behandelen. Naast zijn werkzaamheden als rechter-plaatsvervanger is de man hoogleraar ondernemingsrecht. In die functie begeleidt hij studenten bij het schrijven van hun masterscriptie. De rechter heeft recent ontdekt dat één van zijn studenten de betreffende rechtszaak als casestudy gebruikt voor een scriptie over bestuurdersaansprakelijkheid.
Verzoek om verschoning
De rechter vindt dat hij hierdoor in een lastige positie terechtkomt. Enerzijds begeleidt en beoordeelt hij de scriptie van de student. Anderzijds moet hij als rechter oordelen in dezelfde zaak die onderwerp van die scriptie is. Daarom dient hij een verzoek tot verschoning in. Met een verschoningsverzoek vraagt een rechter om zich te mogen terugtrekken uit een zaak wanneer omstandigheden bestaan die zijn onpartijdigheid kunnen raken.
Bijzondere omstandigheden
De verschoningskamer stelt voorop dat rechters in beginsel als onpartijdig worden beschouwd. Alleen bijzondere omstandigheden kunnen aanleiding geven om daaraan te twijfelen. In dit geval ziet de rechtbank geen aanwijzingen dat de rechter daadwerkelijk bevooroordeeld is.
Indruk
Toch kijkt de rechtbank verder. Ook de vraag of bij partijen de indruk kan ontstaan dat de onpartijdigheid van de rechter in het geding is, speelt een rol. Juist daar zit volgens de rechtbank het probleem. De rechter is vanuit zijn hoofdfunctie als hoogleraar inhoudelijk betrokken bij een scriptie die over dezelfde procedure gaat. Dat hij zelf aanleiding ziet om zich terug te trekken, weegt daarbij mee.
Schijn van partijdigheid voorkomen
Volgens de rechtbank levert deze combinatie van omstandigheden een voldoende zwaarwegende aanwijzing op dat de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden. Om iedere twijfel daarover weg te nemen, wordt het verzoek toegewezen. De rechter neemt daarom geen deel aan de verdere behandeling van de zaak.