Alleen tegen een (schriftelijk) besluit van een bestuursorgaan kan een belanghebbende in bezwaar en beroep. Maar wat als een ‘besluit’ mondeling is genomen? De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State paste daar een praktische mouw aan. Zo is de rechtsbescherming van een burger die een last onder bestuursdwang aan z’n broek kreeg gewaarborgd.
Een man had een vergunning om gedurende vier weken een steiger op het trottoir bij zijn huis te plaatsen. Na die periode was hij nog niet klaar met zijn werkzaamheden en liet de steiger staan. Hij kreeg van het college van B&W enig uitstel maar na enkele weken moest de steiger echt weg. Als de man de steiger niet zelf zou opruimen, zou een door de gemeente ingeschakelde steigerbouwer dit doen, en was de rekening daarvoor voor de man.
Geen formeel besluit
Deze mededeling kreeg de man telefonisch. Hij vond dat dit een vorm van bestuursdwang is maar omdat dit een mondelinge beslissing was van het college, kon hij hiertegen niet in bezwaar. Hierover startte hij een procedure. De rechtbank oordeelde dat dit geen reguliere last was omdat dit alleen bij een besluit kan worden opgelegd. En een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) moet schriftelijk worden opgelegd. Een mondeling geboden kans om de overtreding op te heffen is volgens de rechtbank geen last onder bestuursdwang. Tegen dit oordeel gaat de man in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Schriftelijk
De bedoeling van een last onder bestuursdwang is primair om een overtreder aan te zetten tot het zelf ongedaan maken van de overtreding zodat toepassing van bestuursdwang wordt voorkomen. In deze gemeente was het staande praktijk zo’n last niet op schrift te stellen. Maar dan is dit formeel geen besluit: een kenmerk van een Awb-besluit is immers dat deze schriftelijk wordt genomen. En omdat een belanghebbende alleen tegen een formeel (dus schriftelijk) besluit beroep kan instellen bij de bestuursrechter, zou dit betekenen dat voor belanghebbenden in deze gemeente geen rechtsbescherming open staat tegen een mondeling opgelegde last onder bestuursdwang.
Rechtsbescherming
Toch vindt de Afdeling dat een burger in dergelijke gevallen rechtsbescherming bij de bestuursrechter verdient. De man betoogt terecht dat de bestuursrechter, anders dan de civiele rechter (waar hij wél terecht zou kunnen), bij uitstek is aangewezen over zo’n geschil te oordelen.
Gelijkstellen aan
In deze kwestie heeft de man zelf een beroepsmogelijkheid bij de bestuursrechter gecreëerd door bezwaar in te dienen tegen de weigering van de gemeente om de last op schrift te stellen. Maar dit is omslachtig. Uit oogpunt van efficiënte rechtsbescherming stelt de Afdeling de mondeling opgelegde last gelijk met een Awb-besluit, waartegen de man dus een bezwaarschrift kan indienen. Het gevolg van deze uitspraak is dan ook dat het college de inhoudelijke bezwaren van de man tegen de mondeling opgelegde last moet behandelen en daarover een besluit op bezwaar moet nemen. Vervolgens staat de route naar de bestuursrechter open.