Een gemeente ondervindt problemen met de eigendomsoverdracht van een perceel omdat er krakers zijn gaan wonen. Hoe sterk is hun huisrecht? Daarover oordeelde de voorzieningenrechter van de rechtbank Oost-Brabant.
Krakers plaatsen op een terrein campers, tenten en ander materiaal en sluiten de poort af. Dit terrein was eigendom van de gemeente maar die heeft dit verkocht aan een woningstichting, die er 26 sociale huurwoningen op wil bouwen.
Zonder recht of titel
Als de krakers niet willen vertrekken, stapt de gemeente naar de voorzieningenrechter. De gemeente vindt dat de krakers onrechtmatig handelen door zonder recht of titel gebruik te maken van het terrein, en maken dus inbreuk op het eigendomsrecht van de gemeente. Als zij niet vertrekken, kan de gemeente haar contractuele verplichting niet nakomen richting de woningstichting. De krakers vinden dat hun belang op eerbiediging van hun persoonlijke levenssfeer zwaarder moet wegen dan het belang van de gemeente bij ontruiming.
Huisrecht
Kunnen de krakers zich wel beroepen op het huisrecht? Dat recht lijkt te verwijzen naar ‘woning’ maar het gaat om meer dan dat: of iemand met een bepaalde plaats een ‘voldoende en voortdurende band’ heeft. Dat is hier het geval: de krakers verblijven in tenten en campers op het perceel, zij eten en slapen er. Zij kunnen zich dus beroepen op het huisrecht, ook al verblijven zij illegaal op het perceel.
Urgent
Maar weegt dit huisrecht van de krakers op tegen het belang van de gemeente om vrijelijk te kunnen beschikken over haar perceel? Want die moet het perceel bouwrijp opleveren en daarvoor moeten voorbereidende werkzaamheden plaatsvinden. Sommige daarvan zijn urgent, zoals de kap van bomen: dit is seizoensgebonden.
Vergunningen
De krakers stellen dat het zo’n vaart niet loopt omdat nog niet alle vergunningen voor de bouw zijn afgegeven. Maar dat kon nog niet, stelt de gemeente, omdat de voorbereidende onderzoeken die daarvoor nodig waren niet konden worden uitgevoerd. Dáár zit het belang van de gemeente bij ontruiming.
Alternatieve woonplek
De krakers stellen ook dat zij niet beschikken over een alternatieve plek om te wonen. Maar volgens de voorzieningenrechter is dit een omstandigheid die voor hun eigen rekening en risico komt. De gemeente is niet verplicht om een alternatief aan te bieden. De gemeente had de krakers wel een tijdelijke plek aangeboden op een apart deel van het terrein, maar op dat aanbod zijn de krakers niet ingegaan.
Ontruiming
De voorzieningenrechter oordeelt dat de gemeente genoegzaam heeft uiteengezet waarom de ontruiming van het terrein op korte termijn noodzakelijk is. De krakers moeten het terrein dan ook binnen drie dagen ontruimen.
Dwangsom
De dwangsom die de gemeente wilde opleggen wijst de rechter af: de krakers hebben schulden, waardoor het opleggen van een dwangsom als prikkel tot nakoming niet zinvol is. Ook het feit dat sprake is van anonieme krakers kan tot executieproblemen leiden als een dwangsom wordt opgelegd.