Wie alles doet om een vordering betaald te krijgen en ten langen leste kiest voor een faillissementsverzoek, maakt zich niet schuldig aan misbruik van recht. Dit oordeelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden onlangs.
Een aantal jaren geleden zijn een man en een vrouw in conflict geraakt. De vrouw begon een rechtszaak tegen de man maar verloor. De kantonrechter veroordeelde haar tot betaling van de proceskosten van de man (€ 947). Ondanks meerdere sommaties en aanmaningen heeft de vrouw niet betaald.
Faillissementsaanvraag
Om zijn geld te krijgen wilde de man de vrouw failliet laten verklaren. De rechtbank oordeelde dat het rechtsmiddel van de faillissementsaanvraag niet in verhouding staat tot de aard en de hoogte van de vordering van de man. Dit was misbruik van recht. De rechtbank wees zijn aanvraag af, en de man ging in hoger beroep.
Vorderingsrecht
Het hof vinkt de eisen voor een faillietverklaring één voor één af. Tijdens de faillietverklaring moet de aanvrager (de man) een vorderingsrecht hebben en moet de schuldenaar (de vrouw) verkeren in de toestand dat zij niet meer betaalt. Dat de schuldenaar meer schuldeisers heeft (het pluraliteitsvereiste) is een noodzakelijke maar niet een voldoende voorwaarde voor het aannemen van de faillissementstoestand. Als aan het pluraliteitsvereiste is voldaan, moet de rechter onderzoeken of de schuldenaar in de toestand verkeert dat deze is opgehouden met betalen.
Misbruik van bevoegdheid
Maar zelfs als is voldaan aan de vereisten voor faillietverklaring, kan het verzoek daartoe worden afgewezen als sprake is van misbruik van bevoegdheid. Dan moet de bevoegdheid worden uitgeoefend met geen ander doel dan een ander te schaden of met een ander doel dan waarvoor zij is verleend. Dit geldt ook als een schuldeiser naar redelijkheid niet tot die uitoefening had kunnen komen, bijvoorbeeld als er onevenredigheid bestaat tussen het belang bij de uitoefening en het belang dat daardoor wordt geschaad. In deze zaak is sprake van een opeisbare vordering, pluraliteit van schuldeisers (€ 3.588 bij het CJIB en € 2.068 bij het CAK) en de vrouw verkeert in de toestand dat zij heeft opgehouden te betalen. Is dan sprake van misbruik van bevoegdheid om het faillissement aan te vragen?
Failliet verklaard
Deze man had goed onderzocht of voldoening van zijn vordering op andere wijzen mogelijk was. Gewone executie leverde geen reëel verhaal op, meerdere dossiers bij het CJIB zijn wegens gebrek aan verhaal gesloten, de vrouw heeft geen geregistreerd inkomen. Bankbeslag trof geen doel en beslag op roerende zaken bracht niks op. De man vermoedt dat de vrouw wel geld heeft: zo heeft zij haar advocaat in de procedure tegen hem wel betaald. Het hof stelt dat de man er belang bij heeft dat de curator de boedel in kaart brengt en voor de gezamenlijke schuldeisers een zo hoog mogelijke opbrengst genereert. Er is geen sprake van misbruik van bevoegdheid. De vrouw wordt alsnog failliet verklaard.