Wat is een aandeelhoudersovereenkomst en waarom zou je er één sluiten?
Een aandeelhoudersovereenkomst is een contract tussen de aandeelhouders van een onderneming waarin zij hun onderlinge afspraken vastleggen. Denk aan de situatie waarin een medeaandeelhouder gaat scheiden en u wilt voorkomen dat aandelen in handen van zijn ex vallen. Of aan de wijze waarop de waarde van de aandelen moet worden bepaald bij vertrek van een van de aandeelhouders. Is een aandeelhoudersovereenkomst verplicht? Nee, maar het kan in de toekomst wel conflicten tussen aandeelhouders voorkomen. Welke afspraken u het beste kunt opnemen en waar u op moet letten, leest u hier.
Bent u de bestuurder van een bv en tevens enig aandeelhouder, dan is de situatie overzichtelijk. De kans dat u als bestuurder overhoop komt te liggen met de instructies van uzelf als aandeelhouder, is nihil. De bestuurder en de aandeelhouder zijn immers een en dezelfde persoon. Het wordt anders als er meerdere aandeelhouders zijn. Overeenstemming is dan niet vanzelfsprekend. In die gevallen is een aandeelhoudersovereenkomst een zinvolle aanvulling.
Wat is het verschil tussen statuten en een aandeelhoudersovereenkomst?
Wellicht vraagt u zich af waarom u een aandeelhoudersovereenkomst nodig heeft, als de bv ook al statuten heeft laten opmaken? Dat zit zo. De wet schrijft een aantal grondregels voor de bv voor, die verplicht worden vastgelegd in de statuten. Daarnaast biedt de wet een aantal keuzemogelijkheden, waarvan er een of meer in de statuten moeten worden opgenomen. Deze grondregels gaan over de structuur en organen van de bv en de interne regels waaraan die organen zich moeten houden. De wet of de statuten bevatten echter geen verplichte bepalingen over het geven van goedkeuring door de aandeelhouders voor grote investeringen van de bv of over de winstverdeling van de bv. Nu kunt u dergelijke bepalingen aanvullend in de statuten opnemen. Hier zitten echter twee nadelen aan die direct de kern van het verschil tussen de statuten en de aandeelhoudersovereenkomst raken. Ten eerste zijn statuten openbaar en dus niet geschikt voor afspraken die u liever geheimhoudt. Ten tweede moet u voor het wijzigen of aanvullen van de statuten naar de notaris. Dit kost tijd en geld, wat de notulen een stuk minder flexibel maakt dan de aandeelhoudersovereenkomst. Die kan namelijk eenvoudig aangevuld of gewijzigd worden, zonder tussenkomst van de notaris. Een ander belangrijk verschil betreft de binding die de statuten of de aandeelhoudersovereenkomst teweegbrengt. De statuten kunnen in beginsel ook derden binden; een aandeelhoudersovereenkomst bindt alleen de partijen die het ondertekenen.
Welke onderwerpen horen minimaal in een aandeelhoudersovereenkomst te staan?
Er zijn een heleboel afspraken over allerlei onderwerpen die u in de aandeelhoudersovereenkomst kunt opnemen, zij het dat de contractsvrijheid voorop staat. Niets is daarom verplicht. Hieronder een overzicht van de onderwerpen die van essentieel belang zijn.
- Good/bad leaver-bepaling
Dit is een bepaling, die inhoudt dat een aandeelhouder zijn aandelen in bepaalde gevallen verplicht moet aanbieden. Afhankelijk van de kwalificatie als good leaver of bad leaver geldt een andere wijze van waardering van de aandelen. De bad leaver krijgt doorgaans minder voor zijn aandelenbelang. - Waardebepaling van aandelen
Dit is een bepaling waaruit blijkt hoe de waarde van de aandelen wordt vastgesteld wanneer een aandeelhouder (verplicht) uittreedt of wanneer een ander bedrijf wil investeren. - Winstverdeling en dividendbeleid
Dit is een bepaling waarin afspraken worden opgenomen over de verdeling van de winst. Denk aan een antwoord op de vragen zoals welk deel van de winst als dividend wordt uitgekeerd of wanneer de winst wordt toegevoegd aan de reserves. - Kettingbeding voor toekomstige aandeelhouders
Met dit beding wordt vastgelegd dat de afspraken in de aandeelhoudersovereenkomst ook gelden voor aandeelhouders die later toetreden. Zij moeten de overeenkomst wel ondertekenen. - Voorrang op statuten
Dit is een bepaling die inhoudt dat afspraken in de aandeelhoudersovereenkomst boven afwijkende afspraken in de statuten gaan. Het kan namelijk voorkomen dat de documenten tegenstrijdige afspraken bevatten.
Wanneer meerdere aandeelhouders ook bestuurder zijn, is het verstandig om afspraken te maken over onder andere de verdeling van verantwoordelijkheden. De aandeelhouders zijn immers het hoogste orgaan van de bv en het bestuur moet binnen de grenzen van haar taakvervulling in overeenstemming met hun instructies zijn taken uitvoeren.
- Samenstelling, benoeming en vergoeding bestuurders
Wie de bestuurders benoemt is geregeld in de statuten. Wat de omvang en de samenstelling van het bestuur moet zijn, kan worden geregeld in de aandeelhoudersovereenkomst. Afspraken over de hoogte van de beloning voor de bestuurders kunnen ook in de aandeelhoudersovereenkomst worden vastgelegd. - Taken en bevoegdheden bestuurders
Wat de taak is van het bestuur is in de wet geregeld. De onderlinge taakverdeling kan in de aandeelhoudersovereenkomst worden vastgelegd. Dat geldt ook voor besluiten die het bestuur vooraf ter goedkeuring aan de aandeelhouders moet voorleggen. - Arbeidsongeschiktheid
Wat er moet gebeuren wanneer een van de bestuurders (langdurig) arbeidsongeschikt is, kan eveneens in de aandeelhoudersovereenkomst worden vastgelegd. Eventueel kan daarin worden opgenomen dat een bestuurder zijn aandelen moet aanbieden bij langdurige arbeidsongeschiktheid.
Wanneer uw bv een of meer meerderheidsaandeelhouders en minderheidsaandeelhouders kent, dan zijn de volgende bepalingen nuttig om op te nemen.
- Drag-along
Deze bepaling zorgt ervoor dat wanneer een meerderheidsaandeelhouder zijn aandelen wil verkopen, hij de overige aandeelhouders kan verplichten hun aandelen onder dezelfde voorwaarden mee te verkopen. Het biedt de meerderheidsaandeelhouder vrijheid en tegelijk kan een koper alle aandelen kopen zonder met iedere aandeelhouder te moeten onderhandelen. - Tag-along
De bepaling beschermt de minderheidsaandeelhouder en geeft hem het recht zijn aandelen mee te verkopen aan de koper van de aandelen van de meerderheidsaandeelhouder. - Geheimhoudingsclausule
Op grond van deze clausule is het aandeelhouders niet toegestaan informatie over het bedrijf, die in hun bezit komt, te delen. - Non-concurrentiebeding
Deze bepaling dient te voorkomen dat aandeelhouders overstappen naar concurrenten of tegelijkertijd concurrerende activiteiten ontplooien met die van de vennootschap waarin zij aandelen houden. Doorgaans wordt deze bepaling gekoppeld aan een boetebeding of bad leaver-bepaling.
Tot slot
Het grote voordeel van een aandeelhoudersovereenkomst is dat u er preventief zaken mee regelt. Kunt u er dan zeker van zijn dat er geen conflicten tussen de aandeelhouders zullen ontstaan? Dat niet, maar de kans hierop verkleint u wel aanzienlijk. Neem contact op voor een praktisch en resultaatgericht advies op maat.